Βρίσκεστε εδώ: HomeΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑΠαραδοσιακή μουσικήΤα τραγούδια της ΔεσκάτηςΤραγούδια της Δεσκάτης Γρεβενών - Εισαγωγικά κείμενα

Τραγούδια της Δεσκάτης Γρεβενών - Εισαγωγικά κείμενα

Τα δημοτικά τραγούδια της Δεσκάτης αυτού του διπλού cd ηχογραφήθηκαν τη δεκαετία του 1960. Οι τραγουδιστές άνθρωποι απλοί, φορείς της ζωντανής λαϊκής παράδοσης, με φωνές γνήσιες, αυθεντικές, ανόθευτες και ανεπιτήδευτες. Αυτή, άλλωστε, είναι η έννοια του γνήσιου δημοτικού τραγουδιού, η κατάθεση ψυχής.

Η ιστορία της λογοτεχνίας κάθε λαού αρχίζει με το δημοτικό τραγούδι. Αλλά τι είναι το δημοτικό τραγούδι; Είναι η απρόσωπη ποιητική δημιουργία που γίνεται από το λαό και εκφράζει τη λαϊκή ψυχή. Το δημοτικό τραγούδι είναι η προφορική λαϊκή παράδοση σε αντίθεση με τη γραπτή, τη λόγια. Ο ποιητής είναι άγνωστος και, επομένως, το τραγούδι ανήκει στο λαό, σε όλους. Ενδεχομένως, ξεκίνησε από κάποιον που είχε όχι μόνο το χάρισμα της στιχουργικής δεξιότητας, αλλά και την έμπνευση και τη δημιουργική σύλληψη και το ποιητικό τάλαντο. Η μετάδοση έγινε στη συνέχεια από στόμα σε στόμα, όπου δουλεύτηκε, επεξεργάστηκε, βελτιώθηκε και παραδόθηκε στην τελική του μορφή, την τέλεια, την ιδανική, όπως τα παρόντα τραγούδια της Δεσκάτης.

Στο δημοτικό μας τραγούδι κλείνεται ολόκληρη η ζωή του έθνους και του λαού μας. Μ' αυτό τραγούδησε τα όνειρα, τους πόθους, τους καημούς, τις πίκρες, αλλά και τη λεβεντιά, την αντρειοσύνη, την περηφάνια, τον ηρωισμό.
Συγχαρητήρια σ' όσους τραγούδησαν και οργάνωσαν την ηχογράφηση τότε, συγχαρητήρια και σ' αυτούς που σήμερα ενδιαφέρονται με τόση αγάπη και λαχτάρα για την παράδοση του τόπου.

Μόνο έτσι διατηρείται ο λαϊκός μας πολιτισμός και οι ρίζες μας.

Δημήτρης Ρίγγγος - Νομάρχης Γρεβενών

 

Σε μια δύσκολη χρονική στιγμή για τον τόπο μας όπου το ξημέρωμα ήταν η απαρχή τns επτάχρονα δικτατορίας με πρωτοβουλία του τότε Δημάρχου κ. Ιωάννη Χατζηζήση και του Προέδρου του Πολιτιστικού Συλλόγου (Ε.Μ.Ο.Δ.) κ. Κώστα Πιπίλα, ο Ραδιόφωνικός Σταθμός Θεσσαλονίκης και το επιτελείο του κ. Τάκη Σαμαρά βρέθηκαν στη Δεσκάτη και στην αίθουσα του Ε.Μ.Ο.Δ. για να ηχογραφήσουν τα δημοτικά τραγούδια τns.

Το μεράκι και η θέληση αυτών των ανθρώπων τους οδήγησε να διατηρήσουν την παράδοση του τόπου μας ζωντανή και να την παραδώσουν σε μας αναλλοίωτη. Άνθρωποι καθημερινοί ένωσαν την αγάπη τους με την άσβεστη φλόγα, με σκοπό ν' αφήσουν αυτά τα τραγούδια παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές.

Τα τραγούδια που παρουσιάζονται στο διπλό CD ηχογραφήθηκαν σε μια δύσκολη περίοδο και αποκτούν ιδιαίτερη ιστορική σημασία για τη μουσική παράδοση του τόπου μας.

Τραγουδήθηκαν από απλούς καλλίφωνους δημότες μας και διατηρούν μια λαϊκή αυθεντικότητα ανεκτίμητης αξίας η οποία μπορεί και πρέπει ν' αποτελέσει το φωτεινό σηματοδότη για τη νεολαία μας και να παραμείνει ένα κομμάτι μέσα στην καρδιά μας καλά φυλαγμένο.

Με την έκδοσή τους υλοποιείται μια υπόσχεση και μια υποχρέωση απέναντι στους δημότες μας η οποία αποτελεί σημείο αναφοράς για την παράδοση και τα τραγούδια μας.

Κλείνοντας θέλω να ευχαριστήσω την Ε.Ρ.Τ. 3 που μας διέθεσε το αρχείο με τις εγγραφές τον Οργανισμό Πολιτιστικής Ανάπτυξης της Ν.Α. Γρεβενών για την έκδοση των CD και ιδιαίτερα το Νομάρχη Γρεβενών κ. Δημήτριο Ρίγγο και τη σύζυγό του κυρία Μίκα Ζαχαροπούλου για τη μεγάλη τους συμβολή, καθώς επίσης και όλους όσοι συμμετείχαν, τραγουδιστές και μουσικούς στην ηχογράφηση των τραγουδιών.

Χρήστος Μπιγάλας - Δήμαρχος Δεσκάτης

 

Οι ηχογραφήσεις του Ραδιοφωνικού Σταθμού Μακεδονίας

Στη δεκαετία του 1960, στα πλαίσια ενός κακώς εννοούμενου εκμοντερνισμού, ο λαϊκός μας πολιτισμός περνούσε τη χειρότερη περίοδο αμφισβήτησής του. Οι άνθρωποι της ελληνικής υπαίθρου είχαν ταυτιστεί με τον αμόρφωτο και αγράμματο «Θύμιο από τα Τρίκαλα» των ελληνικών ταινιών. Όποιος ασχολούνταν με το λαϊκό μας πολιτισμό θεωρούνταν γραφικός, ενώ το δημοτικό μας τραγούδι είχε μεταβληθεί σε μουσειακό είδος και σε αντικείμενο κερδοσκοπικής εκμετάλλευσης των δισκογραφικών εταιριών.

Σ' εκείνες, λοιπόν, τις δύσκολες εποχές ορισμένοι φωτισμένοι άνθρωποι ανέλαβαν κάτω από αντίξοες συνθήκες ένα δύσκολο έργο: να περισώσουν ότι μπορούσαν από τη μουσική παράδοση του λαού μας και να το παραδώσουν στις νέες γενιές. Ένας απ' αυτούς ήταν και ο αείμνηστος Τάκης Σαμαράς, υπεύθυνος εκπομπών παραδοσιακής μουσικής στο Ραδιοφωνικό Σταθμό Μακεδονίας. Έχοντας μαζί του ένα μαγνητόφωνο τύπου «μπομπίνα», γύριζε τα χωριά της Μακεδονίας, συγκέντρωνε καλλίφωνους κατοίκους και ηχογραφούσε τα τραγούδια που αυτοί ήξεραν, πάντα με τη συνοδεία του Μανόλη Παπαγεωργίου στο κλαρίνο και του Γιάννη Κάκαλου στο λαούτο. Συχνά τον Τάκη Σαμαρά συνόδευαν στις περιοδείες και οι υπόλοιποι συνεργάτες του, η Νίτσα Τσίτρα, ο Κώστας Κουφογιάγκος, η Ξανθίππη Καραθανάση και η Μαρία Καραβάρα. Τα τραγούδια, αφού ηχογραφούνταν, μεταδίδονταν από το Ραδιοφωνικό Σταθμό Μακεδονίας κι ακούγονταν σ' όλη την Ελλάδα. Μ' αυτόν, λοιπόν, τον τρόπο ο εν λόγω ραδιοφωνικός σταθμός απέκτησε ένα πολύτιμο αρχείο ηχογραφημένων τραγουδιών, η αξία του οποίου μεγαλώνει με το πέρασμα του χρόνου.

Ο Τάκης Σαμαράς στη Δεσκάτη

Στις 14 Απριλίου του 1967 ο Τάκης Σαμαράς και οι συνεργάτες του, τραγουδιστές και οργανοπαίκτες, επισκέπτονται τη Δεσκάτη μετά από ενέργειες του τότε δημάρχου της Γιάννη Χατζηζήση. Στην αίθουσα του Ε.Μ.Ο.Δ., με τη βοήθεια του προέδρου του Κώστα Πίπιλα, συγκεντρώνουν αρκετούς καλλίφωνους Δεσκατιώτες κι αρχίζουν τις ηχογραφήσεις, οι οποίες κράτησαν έξι ημέρες. Οι ηχογραφήσεις δεν ολοκληρώθηκαν λόγω του ότι ο Τάκης Σαμαράς και οι συνεργάτες του έφυγαν την 21η Απριλίου «άρον άρον» για τη Θεσσαλονίκη λόγω του πραξικοπήματος. Ωστόσο, στη διάρκεια των έξι ημερών που παρέμειναν πρόλαβαν και ηχογράφησαν γύρω στα εξήντα τραγούδια και σκοπούς. Τα περισσότερα απ' αυτά βρίσκονται στο CD που έχουμε στα χέρια μας.

Ο Τάκης Σαμαράς επιχείρησε μια έντονη ενορχήστρωση στα τραγούδια της Δεσκάτης και ο κλαρινίστας Μ. Παπαγεωργίου δεν μπόρεσε να αποδώσει το μουσικό ύφος της περιοχής, όπως θα έπρεπε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μικρή ή μεγάλη αλλοίωση πολλών από αυτά. Παρ' όλα αυτά οι ηχογραφήσεις αυτές αποτελούν για τη σημερινή εποχή έναν πραγματικό μουσικό θησαυρό. Ένα θησαυρό που περικλείει μέσα του μια Δεσκάτη που πέρασε, μια Δεσκάτη που αγωνιζόταν για την καθημερινή επιβίωση, μια Δεσκάτη με καημούς και βάσανα, αλλά και μια Δεσκάτη με χαρές. Τα τραγούδια απέδωσαν οι νέοι, οι οποίοι είχαν μεγαλώσει στα χωράφια και στα πρόβατα, χωρίς επιδράσεις από μοντέρνα ακούσματα της εποχής. Ό,τι τραγουδούσαν το τραγουδούσαν πρώτα με την καρδιά και μετά με το στόμα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αυθεντική απόδοση των τραγουδιών. Σαράντα χρόνια μετά τους ευχαριστούμε είτε βρίσκονται στη ζωή είτε έχουν φύγει για το ταξίδι χωρίς γυρισμό.

Θερμές ευχαριστίες απευθύνουμε στους Δημήτρη Ρίγγο, Νομάρχη – Πρόεδρο Οργανισμού Πολιτιστικής Ανάπτυξης Γρεβενών, Μίκα Ζαχαροπούλου, Σκηνοθέτη, και Κατερίνα Σωτήρη, Νομαρχιακό Σύμβουλο, μέλη του Οργανισμού Πολιτιστικής Ανάπτυξης Γρεβενών, στη θέληση και τις προσπάθειες των οποίων οφείλεται η παρούσα μουσική και ιστορική έκδοση.

Κώστας Χρυσάκης

ΑΝΑΖΗΤΗΖΗ

Αρχή