Βρίσκεστε εδώ: HomeΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑΠαραδοσιακή μουσικήΔιαγωνισμός Δημοτικού ΤραγουδιούΔιαγωνισμός Δημοτικού Τραγουδιού - Εισαγωγικό κείμενο

Διαγωνισμός Δημοτικού Τραγουδιού - Εισαγωγικό κείμενο

Πολλοί πιστεύουν ότι ο διαγωνισμός δημοτικού τραγουδιού είναι εφεύρεση της εποχής μας και μάλιστα των διάφορων πολιτιστικών συλλόγων στα εορταστικά πλαίσια που συχνά διοργανώνονται. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι είναι λάθος να γίνεται διαγωνισμός δημοτικού τραγουδιού. Η αλήθεια, βέβαια, είναι τελείως διαφορετική.

Ο διαγωνισμός στη μουσική, στο τραγούδι και στο χορό είναι μια πανάρχαια συνήθεια των προγόνων μας και είναι πασίγνωστοι οι μουσικοί αγώνες που γίνονταν σ' ολόκληρη την αρχαία Ελλάδα με την ευκαιρία διάφορων θρησκευτικών και κοσμικών εορτών.
Η μουσική στην αρχαία Ελλάδα ήταν το αντίστοιχο της γυμναστικής τέχνης και σήμαινε αρμονική και τέλεια ανάπτυξη των πνευματικών δυνάμεων του ανθρώπου κάτω απ' την άμεση εποπτεία των μουσών. «Και προς γυμνασίαν δε και οξύτητα διανοίας συμβάλλεται η μουσική» αναφέρει στο βιβλίο του «Λεξικό τελετών, εορτών και αγώνων των αρχαίων Ελλήνων» ο Λάμπρος Βρεττός. Ο όρος «μουσική» στην αρχαία Ελλάδα είχε σημασία πολύ ευρύτερη από τη σημερινή που περιορίζεται μόνο στην «τέχνη των ήχων».

Στην αρχαία Ελλάδα, όπως σ' όλους τους αρχαίους πολιτισμούς, ο όρος «μουσική» περιλάμβανε, εκτός από την καθεαυτό μουσική και άλλες τέχνες π.χ. λόγο, χορό, σκηνική δράση. Αυτή η μουσική των τεχνών, που προστατευόταν από τις μούσες, δεν έλειπε από κάθε είδους γιορτές των θεών, όπως δεν έλειπε από καμία ιδιωτική ή δημόσια εκδήλωση των αρχαίων Ελλήνων. Στις γιορτές των θεών τραγουδούσαν οι μούσες, σκορπίζοντας με το τραγούδι τους κέφι και χαρά. Συχνά διαγωνίζονταν στο τραγούδι με τους θεούς οι κόρες των θεών. Παράδειγμα ο ανταγωνισμός των μουσών, ύστερα από τη μεσολάβηση της θεάς Ήρας, με τις κόρες του Αχελώου, τις Σειρήνες. Σ' αυτόν το διαγωνισμό οι μούσες νίκησαν και αυτοστεφανώθηκαν με στέφανα που έφτιαξαν από τα φτερά των Σειρήνων, τις οποίες μάδησαν.

Άλλο παράδειγμα μουσικού διαγωνισμού είναι αυτός του θεού Απόλλωνα με το Μαρσύα, ο οποίος καυχιόταν ότι ξεπερνούσε τον Απόλλωνα στη λύρα. Λέγεται ότι μετά τη νίκη του ο Απόλλωνας κρέμασε το Μαρσύα σε μια λεύκα και τον έγδαρε. Οι αοιδοί είναι, ως γνωστόν, οι αυτοσχέδιοι ποιητές και τραγουδιστές των έργων τους. Ζούσαν στις αυλές των βασιλιάδων τραγουδώντας τα έργα τους με συνοδεία οργάνων. Με τον καιρό, και καθώς δημιουργήθηκε η επική ποίηση, το τραγούδι αντικαταστάθηκε από την απαγγελία, οπότε οι αοιδοί εξελίχθηκαν σε ραψωδούς, οι οποίοι διαγωνίζονταν μεταξύ τους στους ραψωδικούς αγώνες.

Ο πρώτος μουσικός διαγωνισμός ήταν επιτάφιος κι έγινε προς τιμήν του σκοτωμένου στους Δελφούς από το θεό Απόλλωνα δράκοντα Πύθωνα. Ο μουσικός διαγωνισμός ήταν ύμνος προς τον Απόλλωνα, το νικητή του Πύθωνα. Πρώτος νικητής στο μουσικό διαγωνισμό των κιθαρωδών αναφέρεται ο Τέρπανδρος ο Λέσβιος (676 π.Χ.) στους αγώνες των Καρνείων στη Σπάρτη. Αυτά και άλλα πολλά παραδείγματα διαγωνισμού τραγουδιού και μουσικής υπάρχουν στη βιβλιογραφία.

Στις μέρες μας είναι πολύ συχνοί οι διαγωνισμοί δημοτικού τραγουδιού ανάμεσα σε πολιτιστικούς συλλόγους. Ο δικός μας διαγωνισμός δημοτικού τραγουδιού έχει σκοπό όχι τόσο τον διαγωνισμό αυτόν καθεαυτόν, για να διαπιστωθεί δηλαδή ποιος σύλλογος ή τραγουδιστής είναι ο καλύτερος, όσο για να δοθεί το ερέθισμα της συμμετοχής και μέσα απ' αυτήν τη συμμετοχή να καταγραφούν τα πιο παλιά και αυθεντικά δημοτικά τραγούδια του τόπου μας. Η καταγραφή αυτή θ' αποτελέσει μια πολιτιστική παρακαταθήκη για τις μελλοντικές γενιές. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στο διαγωνισμό, άνδρες και γυναίκες, είναι οι πραγματικοί φορείς της ζωντανής λαϊκής μουσικής παράδοσης. Η φωνή τους είναι γνήσια και ανόθευτη, όπως ήρθε απ' τα βάθη των αιώνων με την προφορική παράδοση πάππου προς πάππου. Άλλωστε, αυτή είναι και η αξία της καταγραφής. Δεν αναζητούμε τους επαγγελματίες τραγουδιστές του δημοτικού τραγουδιού, αλλά τους απλούς ανθρώπους που έχουν το χάρισμα της καλλιφωνίας, αλλά και τα πατήματα, τη χροιά και τον αυθορμητισμό του λαϊκού τραγουδιστή, της λαϊκής ψυχής.

Για πρώτη φορά έγινε στις 30 Αυγούστου 2003 διαγωνισμός Γρεβενιώτικου δημοτικού τραγουδιού και πήρε μέρος ολόκληρος ο νομός Γρεβενών, είτε διαμέσου Συλλόγων είτε Δημοτικών Διαμερισμάτων.

Ο διαγωνισμός έγινε στη μνήμη του αείμνηστου δάσκαλου της δημοτικής μουσικής και του λαϊκού πολιτισμού Σίμωνα Καρά, που είχα την τιμή να γνωρίσω στη δεκαετία του '70. Στο όνομα του Σίμωνα Καρά θελήσαμε να τιμήσουμε όλους όσοι με ένα μαγνητόφωνο στο χέρι ή ένα μολύβι και χαρτί όργωσαν στην κυριολεξία ολόκληρη την Ελλάδα, καταγράφοντας δημοτικά τραγούδια και καθετί που είχε και έχει σχέση με τον λαϊκό πολιτισμό.

Στο διαγωνισμό ακούστηκαν δώδεκα δημοτικά τραγούδια, τα οποία αποτελούν ένα μικρό, αλλά αντιπροσωπευτικό δείγμα όλου του νομού. Είναι τραγούδια όλων των κατηγοριών, όλων των περιοχών, όλων των ήχων και μελωδιών: πασχαλιάτικα, κυρατζίδικα, νουμπέτια, του γάμου, μοιρολόγια, ποιμενικά, χορευτικά, πιο χαρούμενοι και γρήγοροι σκοποί. Επίσης, πολλά απ' τα τραγούδια είναι χορωδιακά και άλλα με μία μόνο φωνή. Σ' αυτήν την εκδήλωση αυτό που είχε αδιαμφισβήτητη αξία είναι η συμμετοχή.

Συγχαρητήρια, λοιπόν, σ' όλους τους συμμετέχοντες, τραγουδίστριες, τραγουδιστές και υπεύθυνους διοργανωτές. Όλα τα τραγούδια ήταν καλά. Η επιτροπή έκρινε και έδωσε τρία συμβολικά βραβεία στα τραγούδια που εκείνη θεώρησε ότι αποδόθηκαν καλύτερα. Όλα τα μέλη της επιτροπής ήταν άνθρωποι γνώστες του δημοτικού τραγουδιού και του λαϊκού πολιτισμού με μια τεράστια εμπειρία ο καθένας τους.

(Εισαγωγικό κείμενο του Νομάρχη Δημήτρη Ρίγγου στον δίσκο "Διαγωνισμός Δημοτικού Τραγουδιού" που εκδόσθηκε από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Γρεβενών και τον Οργανισμό Πολιτιστικής Ανάπτυξης Νομού Γρεβενών)

 

ΑΝΑΖΗΤΗΖΗ

Αρχή