Βρίσκεστε εδώ: HomeΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑΛαογραφικά άρθραΓια την Άλωση της Πόλης

Η ιστορική μνήμη σχεδόν πάντα επετειακά για δύο λόγους μας καλεί: άλλοτε να δώσουμε διέξοδο στα αισθήματα χαράς και περηφάνιας για λαμπερές στιγμές της ιστορίας μας κι άλλοτε να μαστιγώσουμε τη μνήμη μας για στιγμές τραγικής οδύνης που πόνεσαν πολύ και σημάδεψαν βαθιά την πορεία της φυλής μας. Και οι δύο λόγοι συμβάλλουν στο βάθεμα της εθνικής μνήμης, της εθνικής συνείδησης.

Η άλωση της Πόλης γράφτηκε με γράμματα ματωμένα, άσβηστα στα χαρτιά και τη μνήμη της ιστορίας και στις φαρμακωμένες καρδιές. «Η Πόλις εάλω», η Πόλη αλώθηκε στις 29 του Μάη του 1453, ημέρα Τρίτη. Η Πόλη της μνήμης, της ιστορίας και της παράδοσης.

Προηγήθηκε, δυστυχώς, η άλωση της Πόλης του 1204 από τους σταυροφόρους που ήρθαν, τάχα, να την προστατέψουν ως Χριστιανοί, όπως περίπου κάνουν σήμερα σε άλλα κράτη οι Αμερικανοί. Από τότε, στην ουσία δεν υπάρχει ενιαίο βυζαντινό κράτος. Από τότε, η βαρβαρότητα των Φράγκων κατά την κατάληψη και ύστερα από αυτήν, οι διαρκείς αναμετρήσεις της αυτοκρατορίας με τους Νορμανδούς και τους Τούρκους, με τους Σέρβους και του Βουλγάρους, υπέσκαπταν τα θεμέλιά της.

Να επισημανθεί, ακόμη, το πρόβλημα του επισιτισμού κατά τις παραμονές της πολιορκίας, καθώς και το εξαντλημένο ταμείο της Βασιλεύουσας για την άμυνά της, σε αντίθεση με τον πολυάριθμο, τον άριστα οργανωμένο και εξοπλισμένο στρατό και στόλο του εχθρού.

Θα πρέπει, τέλος, να τονιστεί η παγερή αδιαφορία της χριστιανικής δύσης. Την ώρα που η βασίλισσα της ρωμιοσύνης βυθίζεται στην ιστορική αφάνεια της Τουρκοκρατίας, στη Δυτική Ευρώπη ξημερώνει η νέα εποχή της Αναγέννησης κι αυτή η νέα Ευρώπη στέκεται με πολλή έπαρση και περιφρόνηση προς αυτήν, ξεχνώντας ότι επί αιώνες η Κωνσταντινούπολη υπήρξε αληθινός κυματοθραύστης της ορμής των εχθρών, που θα άλλαζαν τη μοίρα του κόσμου.

Καταπονημένη η Πόλη έχει απέναντί της απ' την αρχή της πολιορκίας, 6 του Απρίλη του 1453, το νεαρό σουλτάνο Μωάμεθ Β', που θεωρεί θέμα γοήτρου την κατάληψή της, και τα στίφη των Τούρκων ξέφρενα, καθώς ο σουλτάνος για να εξάψει το φρόνημά τους, τα ξεσήκωνε "με την απαίτηση του Προφήτη να τουρκέψει η Πόλη" και με το δέλεαρ του τριήμερου πανηγυριού μέσα σ' όλα τα αγαθά της.

Μέσα σ' αυτήν την ατμόσφαιρα έπρεπε να αποφασίσουν ο αυτοκράτορας και οι Έλληνες. Και αποφάσισαν με γνώμονα τη βαριά προσταγή, που από τα βάθη των αιώνων τους οδηγεί, να μάχονται μερόνυχτα, φτάνει να γλιτώσουν από την καταφρόνια του νικημένου και την αιώνια σκλαβιά.

Στις δελεαστικές για τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Παλαιολόγο προτάσεις να παραδώσει την Πόλη, ακούγεται ξεκάθαρη και γεμάτη αξιοπρέπεια η απάντησή του: Το δε την πόλιν σοι δούναι ουτ' εμόν έστιν ούτ' άλλο των κατοικούντων εν ταύτη• κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμε και ου φεισόμεθα της ζωής ημών.

Κι εκεί που ο βασιλιάς μαχόταν στην πύλη του Ρωμανού, ακούει μέσα σε μια μεγάλη σύγχυση την κραυγή "Η Πόλις εάλω", η Πόλη αλώθηκε. Σε λίγο κυκλωμένος από τους Τούρκους σκοτώνεται με το σπαθί στο χέρι.

Από τέτοια περιστατικά εμπνεύστηκε η λαϊκή ψυχή, η λαϊκή μούσα και έπλασε τραγούδια και θρύλους αγαπημένους.

Ακόμη τραγουδιέται στις μέρες μας το πασχαλιάτικο τραγούδι σ' όλα τα χωριά των Γρεβενών:

Τι κάθεσαι, μωρέ παπά, κι ομορφοσουμπετίζεις;
Πήραν την Πόλη η Τουρκιά! Πήραν τη Σαλονίκη,
πήραν και την Αγια-Σοφιά, το μέγα μοναστήρι.

Η καταστροφική μανία των Τούρκων, που κούρσεψαν, εξανδραπόδισαν, βίασαν, έσφαξαν, ρήμαξαν, ώσπου να χορτάσουν τις κτηνώδεις επιθυμίες τους, απαντήθηκε με μακρόσυρτους θρήνους, που διαπερνούσαν την Πόλη πέρα ως πέρα, απ' τη μια της άκρη ως την άλλη.

Να ιλί εμάς να βάι εμάς, πάρθεν η Ρωμανία!
Μοιρολογούν τα εγκλησάς, κλαίγνε τα μοναστήρια.
- Η Ρωμανία πέρασεν, η Ρωμανία πάρθεν.
- Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο.

Τα τραγούδια της Άλωσης διαδίδονται από στόμα με στόμα σε όλο τον Ελληνισμό:

- Καράβιν, πόθεν έρχεσαι και πόθεν κατεβαίνεις;
- Έρχομαι εκ τ' ανάθεμα και το βαρύν το σκότος,
εκ την αστραποχάλαζαν, εκ ην ανεμοζάλην•
απέ την πόλιν έρχομαι την αστραποκαμένην.

Παρόλο που κανένας ηγεμόνας της εποχής δε δραστηριοποιήθηκε αποτελεσματικά, για να βοηθήσει, όλοι τους θρήνησαν στο άκουσμα της είδησης ότι το προπύργιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού είχε γκρεμιστεί. Στις 29 του Μάη του 1453 η χιλιόχρονη Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε πια καταλυθεί.

"Το δε την πόλιν σοι δούναι ουτ' εμόν έστιν ουτ' άλλου τινός" ας γίνει 550 χρόνια μετά την Άλωση της Πόλης ένα ευρύτερο κάλεσμα για όλους μας, μια οδηγητική φωνή στο σημερινό μας βηματισμό.

Από χαιρετισμό του Νομάρχη Γρεβενών Δημήτρη Ρίγγου
για τα 550 χρόνια από την Άλωση της Πόλης στις 4/6/2003.

Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια

ΑΝΑΖΗΤΗΖΗ

Αρχή