Τα Λαογραφικά του Σπηλαίου Γρεβενών: Το αλώνισμα

Στο μεσοκαλόκαιρο, το Θεριστή, οι δουλειές ήταν στο αποκορύφωμά τους. Στο τέλος του θερισμού ο «κριτσμάς» κι ύστερα τ' αλώνια.

Σωρός τα δεμάτια γύρω απ' το «στέντζερο» και τ' άλογα ή τα βόδια με δυσκολία γυρόφερναν στο «στέντζερο». Η χαρά των παιδιών οι «κωλοτούμπες» μες στ' άχυρο του αλωνιού. Όσο περνούσε η ώρα, το ύψος των δεματιών κατέβαινε, τα στάχυα τρίβονταν κάτω από τα πέλματα των ζώων, το άχυρο μαλάκωνε, το γύρισμα με τα δικράνια ήταν πια παιχνίδι, οι «κωλοτούμπες» των παιδιών αύξαιναν και η χαρά των μεγάλων, καθώς έβλεπαν τον καρπό άσπρο και γεμάτο, μεγάλωνε. Η «ζλίτσα» και η «κουτρουλιά» ήταν οι ποικιλίες στα παλιά τα χρόνια, που έκαναν το ψωμί να μοσχοβολάει, καθώς έβγαινε απ' το φούρνο, και τις πίτες να τρίβονται στο ταψί, καθώς έβγαιναν απ' τη γάστρα.

Λίγα αγαθά έδινε τότε η φύση κι όλα νόστιμα. Είναι τα αγαθά που σήμερα αποκαλούμε «βιολογικά προϊόντα». Λίγο έτρωγαν και οι άνθρωποι είχαν την υγειά τους. Είναι αυτό που σήμερα αποκαλούμε «μεσογειακή δίαιτα». Η οικονομία και το μέτρο ήταν ο κανόνας στη ζωή. Είναι το «παν μέτρον άριστον» και το «μηδέν άγαν πράττετε» των αρχαίων προγόνων μας». Ήταν ακόμα άγνωστη η σπατάλη. Το «γέννημα» της χρονιάς πάσχιζε η κάθε οικογένεια να εξασφαλίσει κι όπου αυτό περίσσευε, θεωρούνταν «νοικοκυραίοι».

Όταν ο καρπός ήταν πια μαζεμένος στο σωρό, περίμεναν το δροσερό αεράκι της νύχτας για το λίχνισμα. Τα σαΐσματα στρωμένα έξω στ' αλώνι, όπου κοιμόταν όλη η οικογένεια. Κατάκοποι οι πιτσιρικάδες απ' την ημέρα κι όμως δύσκολα τους έπαιρνε ο ύπνος. Το μυαλουδάκι τους ήταν σε διέγερση απ' όλα τα ωραία που γίνονταν γύρω τους. Βάρδιες έκαναν οι μεγάλοι στο λίχνισμα. Όταν ο αέρας σταματούσε, επικρατούσε εκνευρισμός στ' αλώνι. «Ου βακούφκος δε λέει να τραβήξει», ακούγονταν να λένε οι γυναίκες. Οι άντρες σκυθρωποί, βλοσυροί κι αμίλητοι έκαναν τους υπολογισμούς για το επόμενο αλώνισμα.

Κι όταν άρχιζε να ξαναφυσάει, το κέφι ξαναρχόταν πολλές φορές με τραγούδι Τράβα, ν' αέρα μ', δροσερέ ή το Μάρω μ', μη κορνιαχτίζεσαι.

Έτσι ο Θεριστής (Ιούλιος) έφτανε στο τέλος του. Την τελευταία του μέρα, στις 31 το βράδυ, όλο το χωριό μοσχοβολούσε απ' τα νόστιμα φαγητά και τις πίτες. Ήταν η τελευταία αρτύσιμη ημέρα. Απ' την επόμενη το πρωί, 1η Αυγούστου, άρχιζε η 15θήμερη νηστεία για την Παναγία, για το Δεκαπενταύγουστο.

ΑΝΑΖΗΤΗΖΗ

Αρχή